Theo tìm hiểu của phóng viên, tại đường Nguyễn Văn Huyên (quận Cầu Giấy) chỉ chưa đầy 50m đã có tới 3 quán trà chanh, nước giải khát. Các quán hàng tại đây đều có điểm chung, khi khách hàng yêu cầu đồ uống, chỉ trong chưa đến 30 giây nhân viên đã pha chế xong cốc nước từ các thùng đựng, chai pha sẵn.
Cũng tại một quán trà chanh khác có vị trí đẹp trên đường Vệ Hồ (Quận Tây Hồ), ngày cao điểm có thể bán được 300 cốc trà các loại. Mỗi khi có đơn hàng, nhân viên không khẩu trang, không găng tay trực tiếp pha chế đồ uống từ những bình nước pha sẵn, sau đó nhanh tay cho thêm hương liệu từ các chai lọ có chữ nước ngoài vào cốc.
Dù báo chí đã phản ánh nhiều lần về vấn đề an toàn vệ sinh thực phẩm nhưng với lợi nhuận siêu lớn, nguyên liệu giá rẻ vẫn được các quán nước giải khát sử dụng.
Có mặt tại phố Hàng Buồm (quận Hoàn Kiếm), nhiều cửa hàng tại đây bày bán đa dạng nguyên liệu sử dụng cho nước giải khát như siro hoa quả, bột pha chế, topping hoa quả ngâm, thạch,… Bên cạnh số ít nguyên liệu có thông tin đầy đủ trên bao bì, hầu như sản phẩm còn lại đều chung 3 không: Không nhãn mác rõ ràng, không rõ nguồn gốc xuất xứ, không hạn sử dụng. Khi phóng viên hỏi mua, chủ cửa hàng lại từ chối với thái độ dè chừng, lấy lý do hàng không có sẵn và chỉ bán khi khách hàng mua với số lượng lớn chỉ còn một vài gói để trưng bày mẫu.
Tại một gian hàng trong chợ Đồng Xuân (quận Hoàn Kiếm), khi phóng viên ngỏ ý muốn mua nguyên liệu để pha chế nước giải khát nhằm mục đích kinh doanh, chủ cửa hàng không ngần ngại giới thiệu rất nhiều loại bột giá rẻ. Loại bán chạy nhất được cửa hàng kinh doanh nước giải khát sử dụng là siro chanh. Chỉ một chai 480ml có thể pha được 100 cốc trà chanh. Giá chỉ hơn 100.000 đồng một bình, nếu nhập sỉ giá thành có thể thấp hơn.
Không chỉ dễ mua tại các chợ đầu mối, hiện nay, với sự phát triển khó kiểm soát của các trang thương mại điện tử, những nguyên liệu “3 không” kể trên cũng xuất hiện một cách công khai, khách hàng có nhu cầu có thể dễ dàng mua những chai hương liệu không nguồn gốc rõ ràng qua việc đặt hàng online.
Chỉ cần tìm kiếm từ khóa “siro bột hoa quả” sẽ có ngay hàng ngàn kết quả tìm kiếm với đầy đủ các loại nguyên liệu. Chỉ một số ít có nguồn gốc rõ ràng còn lại đều ghi nhãn mác nước ngoài không rõ nguồn gốc. Tại một cửa hàng trực tuyến, khi được yêu cầu mua với số lượng lớn để kinh doanh, chủ cửa hàng cho biết có thể đáp ứng và giới thiệu tại tỉnh muốn nhập hàng về cũng có rất nhiều khách của cửa hàng.
Dù là sản phẩm không có nguồn gốc xuất xứ rõ ràng, tuy nhiên với nhiều mánh khóe khác nhau các hộ kinh doanh, cửa hàng trực tuyến vẫn dễ dàng buôn bán, tiếp tay cho cơ sở kinh doanh nước giải khát trục lợi, gây mất an toàn vệ sinh thực phẩm và ảnh hưởng tới sức khỏe người tiêu dùng.
Theo các chuyên gia hóa học, những nguyên liệu pha trà chanh có thể là loại bột được pha màu, mùi và tạo vị chát để thay cho chất tanin (chất tanin có trong trà nguyên chất, rất tốt cho sức khỏe). 1kg bột này có thể pha với 10 lít nước.
Độ ngọt trong đường hóa học lớn gấp 500 đến 600 lần đường bình thường. Loại đường này không có giá trị dinh dưỡng, không chuyển hóa được, chỉ tạo vị ngọt. Nếu tiêu thụ lượng lớn đường hóa học vào người sẽ gây kích thích niêm mạc đường ruột, rối loạn tiêu hóa, hại thận. Đặc biệt, các loại hương liệu tạo mùi chanh dùng trong thực phẩm thường được lọc sạch thay vì hương liệu dùng trong công nghiệp (nước rửa bát, xà phòng).
Do vậy, khi sử dụng trà chanh khách hàng cần yêu cầu cơ sở pha công khai và tận mắt kiểm chứng nguyên liệu để không phải sử dụng các loại trà không làm từ chanh tươi.
Ánh Phương – Tuân Tốt
